Các yếu tố gây tăng huyết áp và cách phòng bệnh

 

Tăng huyết áp nằm trong những bệnh lý quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng, hay gặp nhất hầu hết mọi nước trên thế giới. Đây là căn bệnh mạn tính, tăng dần, âm thầm, và nguy hiểm. Nếu không được điều trị đúng, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nặng nề, thậm chí gây tàn phế và tử vong, như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, bệnh mạch vành, suy tim, suy thận… và rút ngắn 10 – 20 năm tuổi thọ.

  • Huyết áp 120/80 mmHg: huyết áp bình thường, 120 biểu thị cho huyết áp tâm thu (áp lực cao nhất trong lòng động mạch), và 80 biểu thị cho huyết áp tâm trương (áp lực thấp nhất trong lòng động mạch).
  • Huyết áp từ 120/80 đến 139/89 mmHg: có nhiều nguy cơ tăng huyết áp (được gọi là tiền tăng huyết áp).
  • Huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên với ít nhất 2 lần đó tại 2 thời điểm khác nhau: được gọi là tăng huyết áp (cao huyết áp).

(theo bacsinoitru.vn)

Theo báo cáo WHO 2002, bệnh tăng huyết áp gây ra 7.1 triệu cái chết, chiếm tổng 13% cái chết trên toàn cầu, và 4.5% gánh nặng bệnh tật (tổn thất 64 triệu năm tuổi do bệnh tật gây ra).

  • Năm 2006, khoảng 73 triệu người Mỹ trưởng thành mắc tăng huyết áp (Cập nhật 2009 về thống kê đột quỵ và bệnh tim mạch).
  • Theo thống kê của Hội Tim mạch học Việt Nam, 30% người Việt mắc phải căn bệnh này.
  • Tỉ lệ và mức độ tăng huyết áp sẽ cao hơn nếu có một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ tác động.

Yếu tố nguy cơ của bệnh tăng huyết áp

Hiện nay Y học mới chứng minh được khoảng 5% bệnh nhân mắc tăng huyết áp là có nguyên nhân, còn khoảng 95% là không có nguyên nhân, đồng thời Y học cũng nêu ra một số yếu tố nguy cơ gây ra tăng huyết áp. Vì vậy để phòng bệnh tăng huyết áp, mỗi người nên hạn chế tối đa các yếu tố gây bệnh tăng huyết áp được đề cập dưới đây:

  • Hút thuốc lá, thuốc lào: Thuốc lá, thuốc lào ẩn chứa rất nhiều chất kích thích đặc biệt như nicotin gây kích ứng hệ thần kinh giao cảm, làm co mạch, và gây tăng huyết áp.
  • Tiểu đường: ở người bị tiểu đường, tỷ lệ bệnh nhân bị tăng huyết áp cao gấp đôi so người không bị tiểu đường, nguy cơ tử vong tăng gấp đôi nếu bị cả 2 bệnh này.
  • Rối loạn lipid máu: mỡ máu cao là nguyên nhân của quá trình xơ vữa, làm hẹp lòng các động mạch, và khiến động mạch kém đàn hồi.
  • Gia đình tiền sử có người bị tăng huyết áp: nếu gia đình có ông bà, cha mẹ mắc bệnh tăng huyết áp thì con cái có nguy cơ mắc bệnh này nhiều hơn.

(Nguồn: circulationfoundation.org.uk)

  • Tuổi cao: Tuổi cao cũng làm gia tăng tỉ lệ tăng huyết áp do thành động mạch bị lão hóa, xơ vữa, và làm giảm tính đàn hồi và trở nên cứng hơn, vì thế làm cho huyết áp tâm thu tăng.
  • Thừa cân, béo phì: cân nặng có mối quan hệ tỉ lệ thuận với bệnh tăng huyết áp. Người béo phì hay người tăng cân theo tuổi cũng tăng nhanh huyết áp.
  • Ăn mặn: nhiều công trình nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ giữa chế độ ăn nhiều muối (Natri Chlorua) và sự tăng cao rõ rệt của bệnh cao huyết áp. Nhiều bệnh nhân tăng huyết áp ở mức độ nhẹ chỉ cần giảm muối trong bữa ăn thường ngày là đã có thể điều trị bệnh.
  • Uồng nhiều bia, rượu: lạm dụng rượu, bia là yếu tố nguy cơ gây bệnh, và làm mất tác dụng của thuốc hạ áp, khiến cho bệnh ngày càng nặng. Hàng ngày mỗi người có thể uống khoảng 30ml rượu mạnh hoặc 50ml rượu vang hoặc 300ml bia.
  • Ít vận động thể lực (lối sống tĩnh tại): vận động đều đặn hàng ngày từ 30 – 45 phút sẽ giảm nguy cơ mắc bệnh đáng kể.
  • Nhiều stress (căng thẳng, lo âu quá mức): stress làm tăng nhịp tim, dưới tác dụng của các chất hóa học, động mạch bị co thắt dẫn đến tăng huyết áp.

Phòng bệnh tăng huyết áp

Cần có một lối sống lành mạnh: làm việc khoa học, nghỉ ngơi hợp lý, và tập thể dục thường xuyên.

Ăn uống điều độ, hạn chế dùng nhiếu chất béo, phủ tạng động vật, dùng nhiều rau và hoa quả tươi. Chú ý ăn cá tươi ít nhất 2 lần/tuần vì nhiều tác dụng tốt đối với tim mạch, hạn chế dùng nhiều chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá, hạn chế tối đa stress.

Trên đây là một số các yếu tố nguy cơ gây bệnh tăng huyết áp đã được Y học chứng minh và các biện pháp phòng tránh đã cho hiệu quả tốt trên lâm sàng. Tăng huyết áp có thể phòng ngừa và điều trị được. Mỗi người chúng ta có thể giảm thiểu nguy cơ dẫn đến tăng huyết áp và hậu quả xấu bằng cách lựa chọn các yếu tố có lợi cho sức khỏe. Hãy cùng Dai-chi Life Việt Nam bảo vệ sức khỏe của bạn và người thân.

Bác sĩ Trương Diệu Minh